Adet Dönemi
Sancısız
adet dönemi için...
Adet döngüsü sağlık
göstergesi
Sancısız adet dönemi için... Adet sancısı genellikle adet başlamadan 1 gün önce başlıyor, adetin ilk gününde şiddetleniyor. Peki ağrısız adet dönemi mümkin mü?
Amaç vücudun kendini yenilemesi
Sancılı adet görme aslında normal adet görme mekanizmasının önemli bir parçası olan rahim kasılmalarının kadın tarafından ağrı şeklinde hissedilmesidir. Bu rahim kasılmalarının amacı rahim iç tabakasının atılarak yenilenmesi esnasında oluşan kanama miktarını en az seviyede tutmaktır.
Bulantı ve baş ağrısı
Adet sancısı genellikle adet başlamadan 1 gün önce başlıyor, adetin ilk gününde oldukça şiddetlenerek en çok 2–3 gün boyunca devam ediyor. Adet sancısına bulantı, baş ağrısı, kabızlık veya ishal şikâyetleri de eşlik edebiliyor.
• Adet döngüsü son adet kanamasının ilk gününden bir sonraki adet kanamasına kadar geçen zaman. 21 ila 35 gün arasında olması ve kanamanın 4-6 gün sürmesi normal. Ergenlikle başlayıp, menapozla sona eriyor.• Ağrılı adet görme, adet düzensizliği ve aşırı kanama kadınların yabancısı olmadıkları sağlık sorunları. Bu sorunların çoğu genellikle ağır değildir ve geçicidir.• Ancak bazı olgularda vücuttaki önemli sorunların işareti de olabilir. Bu bakımdan, adet döngüsünün, bir kadının genel sağlık durumu için iyi bir göstergedir.
Adet sancısını azaltan gıdalar
• Tuz, yağ ve şeker miktarını azaltıp, protein bakımından zengin olan balık ve yumurtayı fazla yiyenlerde ve lifli besinleri sofrasından eksik etmeyenlerde adet sancıları daha hafif.
• Deniz mahsullerinde, soya fasulyesinde, sütte ve susamda ağrıyı azaltmak yanında kişiye mutluluk hissi de veren “trytophan” isimli bir çeşit amino asit bulunuyor. Bu gıdalar sayesinde adet dönemi ağrısız geçirilebilir.• Hormonlar üzerinde etkileri olan bazı besinler ise adet öncesi sendromunu önler. Örneğin, adet tarihinden birkaç gün önce tuz azaltılırsa, şişme ve ödemin önüne geçilebilir. Kafeinli içeceklerden uzak durulması ise, huzursuzluk hissini ve göğüslerdeki hassasiyeti azaltır. • Diyetisyenler, bu konuda şöyle diyorlar: “Stres, aşırı alkol tüketimi, beslenmede doymuş yağ oranı fazlalığı, adet öncesi sendromunu hızlandırıcı faktörler. Şeker hastalıklarında da sendrom daha ağır seyreder. Bu dönemi hafif geçirmek için karbonhidratlı gıdalardan uzak durmak gerekir. Adet döneminde ve adet öncesi sendromunda kalsiyumun önemi büyük."
Kafeinli içeceklerden uzak durun!
• Hormonlar üzerinde etkileri olan bazı besinler ise adet öncesi sendromunu önler. Örneğin, adet tarihinden birkaç gün önce tuz azaltılırsa, şişme ve ödemin önüne geçilebilir. Kafeinli içeceklerden uzak durulması ise, huzursuzluk hissini ve göğüslerdeki hassasiyeti azaltır.
• Diyetisyenler, bu konuda şöyle diyorlar: “Stres, aşırı alkol tüketimi, beslenmede doymuş yağ oranı fazlalığı, adet öncesi sendromunu hızlandırıcı faktörler. Şeker hastalıklarında da sendrom daha ağır seyreder. Bu dönemi hafif geçirmek için karbonhidratlı gıdalardan uzak durmak gerekir. Adet döneminde ve adet öncesi sendromunda kalsiyumun önemi büyük."
Bol bol kalsiyum alın!
• Kalsiyumun yüzde 99'u kemiklerde, geri kalanı da kandadır. Kandaki kalsiyum kas ve sinir iletimini sağlar. Kandaki kalsiyumun seviyesi düştüğünde, bundan kas ve sinir sistemi olumsuz yönde etkilenir. Böyle bir durumda adet öncesi sendromu daha yoğun yaşanır.
• Kalsiyum, B vitamini, E vitamini, çinko ve magnezyum bakımından zengin gıdalar almak gerekir. Yani bol bol siyah üzüm, yumurta, kabak, patates, kavun, ay çekirdeği, fındık, ceviz, muz, ciğer, deniz ürünleri ve balkabağı yenilmeli.
Adet öncesi sendromunu azaltan gıdalar.
B vitamini: Ciğer, böbrek, yumurta sarısı, yapraklı sebzeler.
Kalsiyum: Süt, balık, ayçekirdeği, soya fasulyesi, yerfıstığı, ceviz, somon.
Magnezyum: Mısır, fındık, maydanoz, elma, incir, limon, portakal, un.
B vitamini: Ciğer, böbrek, yumurta sarısı, yapraklı sebzeler.
Kalsiyum: Süt, balık, ayçekirdeği, soya fasulyesi, yerfıstığı, ceviz, somon.
Magnezyum: Mısır, fındık, maydanoz, elma, incir, limon, portakal, un.
"Adet günlüğü tutun!"
Kadınların bir "adet günlüğü" tutmaları, belirtileri izlemek ve doktorlarına daha ayrıntılı bilgi verebilmek için çok faydalı. Duygusal sıkıntı, diyet veya egzersiz, döngüyü etkileyebilir.
Günlüğe bunları not edin!
• Adet ayın kaçında başladı?
• Bir âdetin ilk gününden sonrakinin ilk gününe kadar olan süre kaç gün?
• Adet kanaması kaç gün sürüyor?
• Kanamanın azlığı/çokluğu? Âdetteki en şiddetli günler hangileri?
• Adet kanaması haricinde leke tarzında kanama (spotting) var mı? Varsa ne zaman? Seksten sonra mı?
• Ağrı var mı? Ağrının tarifi, nerede ve ne zaman?
• Diğer semptomlar ne? Baş ağrısı, sırt ağrısı, mide - bağırsak sorunları, halsizlik, bayılma nöbetleri var mı?
• Olağandışı bir akıntı var mı?
• Kullandığınız ilaçlar neler?
Adet döngüsü ve seks
• 1-5. gün arası: Adetin ilk beş gününde hormon seviyesindeki düşüklük, vücudu ve psikolojiyi de etkiliyor. Östrojen eksikliği tenin daha solgun, saçların daha cansız, moralin daha bozuk olmasına yol açıyor. Bunun yanı sıra cilt yağlanıyor, yüzde sivilceler çıkıyor. Kan kaybı yüzünden güçten düşüyoruz, bazen şiddetli karın ağrıları çekiliyor ve dolayısıyla kendimizi seks fikrine pek de yakın hissetmiyoruz.•
6-12. gün arası: Bomba gibi bir hafta sizi bekliyor. Östrojen artıyor, beraberinde kendinizi daha iyi hissetmeye başlıyorsunuz. Vücudun artık tek bir amacı var; hamile kalmak. Saçlar parlıyor, cilt pembe ve ışıltılı bir renk alıyor, tüm duyular harekete geçiyor ve bağışıklık sistemi güçleniyor. Kısacası bu dönemde sekse gittikçe daha sıcak bakılıyor.
• 13-15. gün arası: Bu iki gün boyunca aklımız fikrimiz yatakta oluyor. Ayrıca çevremizdeki erkeklerin de bizimle daha fazla ilgilendiklerini fark edip şaşırıyoruz. Oysa bunun sebebi, östrojenin etkisiyle yaydığımız kokuların yarattığı çekim etkisi...
Cinsellikten aldığımız zevk en üst seviyeye çıkıyor ve kendimizi çok enerjik ve üretken hissediyoruz. Unutmadan, bu dönemin spora ağırlık vermek için de harika olduğunu belirtelim. Çünkü östrojen vücuttaki yağların yakılmasını kolaylaştırıyor.
• 16-28. gün arası: Bu dönemde önce rahatlıyor, sonra geriliyoruz. Şöyle ki: Östrojen seviyemiz düşerken, progesteron seviyemiz yükselmeye başlıyor ve rahmi olası bir hamileliğe hazırlıyor. Progesteron bizi rahatlatıp gevşetiyor, fakat olumsuz bir yan etkisi de var: Seviyesi iyice yükseldiğinde vücuttaki suyu tutuyor ve göğüslerimiz o yüzden şisip ağrıyor. Ayrıca kilo da alıyoruz, ama bu geçici bir durum... Adetten hemen önce progesteron seviyesi bir anda hızla düşüyor ve adet öncesi sendromu ortaya çıkıyor. Dolayısıyla bu sıkıntılı dönemde bir kez daha seksten uzaklaşmaya başlıyoruz. Ta ki bir sonraki zevk dönemine kadar...
Kadınların bir "adet günlüğü" tutmaları, belirtileri izlemek ve doktorlarına daha ayrıntılı bilgi verebilmek için çok faydalı. Duygusal sıkıntı, diyet veya egzersiz, döngüyü etkileyebilir.
Günlüğe bunları not edin!
• Adet ayın kaçında başladı?
• Bir âdetin ilk gününden sonrakinin ilk gününe kadar olan süre kaç gün?
• Adet kanaması kaç gün sürüyor?
• Kanamanın azlığı/çokluğu? Âdetteki en şiddetli günler hangileri?
• Adet kanaması haricinde leke tarzında kanama (spotting) var mı? Varsa ne zaman? Seksten sonra mı?
• Ağrı var mı? Ağrının tarifi, nerede ve ne zaman?
• Diğer semptomlar ne? Baş ağrısı, sırt ağrısı, mide - bağırsak sorunları, halsizlik, bayılma nöbetleri var mı?
• Olağandışı bir akıntı var mı?
• Kullandığınız ilaçlar neler?
Adet döngüsü ve seks
• 1-5. gün arası: Adetin ilk beş gününde hormon seviyesindeki düşüklük, vücudu ve psikolojiyi de etkiliyor. Östrojen eksikliği tenin daha solgun, saçların daha cansız, moralin daha bozuk olmasına yol açıyor. Bunun yanı sıra cilt yağlanıyor, yüzde sivilceler çıkıyor. Kan kaybı yüzünden güçten düşüyoruz, bazen şiddetli karın ağrıları çekiliyor ve dolayısıyla kendimizi seks fikrine pek de yakın hissetmiyoruz.•
6-12. gün arası: Bomba gibi bir hafta sizi bekliyor. Östrojen artıyor, beraberinde kendinizi daha iyi hissetmeye başlıyorsunuz. Vücudun artık tek bir amacı var; hamile kalmak. Saçlar parlıyor, cilt pembe ve ışıltılı bir renk alıyor, tüm duyular harekete geçiyor ve bağışıklık sistemi güçleniyor. Kısacası bu dönemde sekse gittikçe daha sıcak bakılıyor.
• 13-15. gün arası: Bu iki gün boyunca aklımız fikrimiz yatakta oluyor. Ayrıca çevremizdeki erkeklerin de bizimle daha fazla ilgilendiklerini fark edip şaşırıyoruz. Oysa bunun sebebi, östrojenin etkisiyle yaydığımız kokuların yarattığı çekim etkisi...
Cinsellikten aldığımız zevk en üst seviyeye çıkıyor ve kendimizi çok enerjik ve üretken hissediyoruz. Unutmadan, bu dönemin spora ağırlık vermek için de harika olduğunu belirtelim. Çünkü östrojen vücuttaki yağların yakılmasını kolaylaştırıyor.
• 16-28. gün arası: Bu dönemde önce rahatlıyor, sonra geriliyoruz. Şöyle ki: Östrojen seviyemiz düşerken, progesteron seviyemiz yükselmeye başlıyor ve rahmi olası bir hamileliğe hazırlıyor. Progesteron bizi rahatlatıp gevşetiyor, fakat olumsuz bir yan etkisi de var: Seviyesi iyice yükseldiğinde vücuttaki suyu tutuyor ve göğüslerimiz o yüzden şisip ağrıyor. Ayrıca kilo da alıyoruz, ama bu geçici bir durum... Adetten hemen önce progesteron seviyesi bir anda hızla düşüyor ve adet öncesi sendromu ortaya çıkıyor. Dolayısıyla bu sıkıntılı dönemde bir kez daha seksten uzaklaşmaya başlıyoruz. Ta ki bir sonraki zevk dönemine kadar...
ADET KANAMASI SORUNLARI ve DÜZENSİZ KANAMALAR
Düzensiz Kanama Nedir?
Normal bir adet kanaması düzeni olan bir kadın ortalama 28 günde bir (bu süre bir adet kanamasının başladığı ilk günden, diğer adet kanamasının başladığı ilk güne kadar geçen süredir) kanama görür ve bu kanama 3-7 gün arasında devam eder. İlk günlerde nispeten daha fazla olan kanama yavaş yavaş azalarak en geç 7 günde tamamen biter. Tüm bu adet dönemi boyunca kadın ortalama olarak 40 mililitre kan kaybeder. Bazı kadınlarda ek olarak iki adet kanamasının ortasına denk gelen yumurtlama döneminde birkaç damla süren lekelenme tarzında kanama olabilir. Bu kadınlarda yumurtlama esnasında oluşan bu kanama her ay tekrar eder ve normaldışı bir durum olarak kabul edilmez.
Yukarıda anlatılan düzenden her sapma düzensiz kanama olarak tanımlanır. Her düzensizlik tipinin kendine özgü nedenleri ve tedavi şekilleri olduğundan tanı koyma aşamasında kadının doktoruna düzensizliği iyi tarif edebilmesi çok önemlidir.
Üreme çağında olan ve aktif cinsel yaşamı olan bir kadında düzensiz kanamanın en sık görülen nedenlerinden biri gebeliğe bağlı oluşan sorunlardır. Bu nedenle düzensiz kanaması olan bir kadında Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı'nın size soracağı ilk soru muhtemelen "gebelik söz konusu olabilir mi?" olacaktır. Etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanıyor olsanız dahi bu yönde incelemeler çoğu durumda yapılır.
Adet kanaması düzensizliklerinde diğer önemli bir etken de tiroid bezi hormonlarının eksik veya fazla olmasıdır. Bu hormonların azlığı veya fazlalığı durumunda adet kanaması düzeni sıklıkla bozulur.